Негізгі бет Біз туралы Жаңалықтар Бізбен байланыс
- Астана
  
kaz rus eng RSS
Мастер класс
Сұхбат
Шетелдік тәжірибе
Заңгерлер кеңесі
Глоссарий
Адрес бюросы
Аналитика
Тренингтер
Баспасөз - релиздер
Пікірлер
Қаржылық қолдау

Регистрация Забыли?
Оба кезіндегі маркетинг

Askarova LolaЛола Асқарова

Маркетинг және стратегия боынша кеңесші

Ең күрделі болып табылған және Ұлы Дағдарыспен салыстыруға болатын 2008-2009 жылдары қарқынды дамып жатқан дағдарыс, қаржы секторында қызмет ететін маркетолог мамандығы үшін, маркетолог (советтік кезеңнен кейінгі елдерде, соның ішінде Қазақстанда да) жас мамандық болғандықтан, олардың кәсіби мансаптарындағы бірінші дағдарыс. Олардың бюджеттері азайтылып, жұмыс берушілері өздерін банкрот деп жариялап немесе штаттарын қысқартуда, ең сенімді қаржы институттардың өзі айналасындағы қаптаған бәсекешілерден, үміттерін үзген несие берушілер мен инвесторлардың қысымынан әлсіздеп жатыр.


Маркетологтарды әртүрлі сұрақтар қинауда. Не болмақ? Қысқартылған немесе нөлдік бюджет жағдайында брендті және сатылымды қалай сақтап қалуға болады? Қаржы секторында қалу керек пе? Егер қалмасам, қай секторға көшу қажет? Қаржы секторына 1-2 жыл аралығында бүкіл әлем бойынша ешқандай жақсы өзгерістер болжамайды. Мұндай жағдайда неғұрлым тұрғылықты позициялар FMCG компанияларында (адамдарға тамақтану, ішу және жеке бас гигиенасын сақтау қажет), әлемеуттік секторда (коммерциялық емес ұйымдар) және мемлекеттік секторда (біздің мемлекеттік секторда маркетинг позициялары бар жоғын білмеймін) сақталады. Кейбір қаржы маркетологтар қызмет түрін түбегейлі өзгерте алады - Британияда, мысалы, үкімет қысқартылған банкирлерді мұғалім мамандығына оқытуға арналған бағдарламаны іске асыруды қолға алды.


Алайда маркетологтың кәсіптілігінен оның компаниядағы рөлі және оның дағдарыс жағдайындағы компанияға көмектесе алуы тәуелді. Дағдарыс - маркетолог үшін ең жақсы бизнес мектеп, және ең жақсы тренинг. Дәл дағдарыс кезінде кімнің бизнес моделі қандай мақсаттарға - қысқа мерзімге инвесторлардың назарын аударуға және тез сатуға немесе ұзақ мерзімді тұрақты өсуге және сенімді өнімге арналғаны айқындалады. Дәл дағдарыс жағдайында біз кімнің өнімінің тұтынушыларға құндылығы барын, кімнің командасы сату және маркетинг жағынан неғұрлым кәсіби екендігін көре аламыз. Өркендеу кезінде сату оңай, дағдарыс кезінде тек кәсіпқой сата алады.


Әрбір маркетолог, жақсы маркетологқа нені сату бәрібір екендігін біледі. Бастысы - негізгі принциптерді білу және тұтынушылардың психологиясын түсіну. Сондықтан жақсы маркетолог ешқашан жерде қалмайды. Қазақстанның қаржы компанияларында кәсіби маркетологтар бар болғанмен олар стратегиялық шешім қабылдауға сирек қатысады. Қаржы мамандары барлығын басқарады. Осыдан негізгі келесі маркетинг-қателер туындайды: жарнама бюджетінің радикалды төмендеуі, бағалардың өсуі, қандай да болсын инвестицияларды өнім дамуының салуына кедергі болу. Егер компанияның әлі нашарласа, оның тұтынушылары бұл компаниядан аулақ болуды қалайды немесе мүлде қайта оралмайды. Түбінде компания өнімдерінің сатылымы азаяды. Осылай қаржы бренді және компаниялар жоғалады. Өздері қызмет ететін компанияларға көмектесу үшін, дағдарыстан неғұрлым мықтығырақ шығу үшін, қаржы секторында қызмет ететін кәсіби маркетологтар қандай принциптерді ұстанады екен?


Біріншіден, кәсіби маркетолог үшін дағдарыс болсын болмасын, ең бастысы - клиент. Дағдарыс кезінде ол клиенттің назарына болып жатқан өзгерістердің мән-жайын жеткізуі және жағымсыз тосын сыйлардан қорғауы тиіс. Жақсы тіс дәрігері өзінің әрбір келесі қадамын сізге түсіндірген сияқты, жақсы маркетологта дағдарыс кезінде тұтынушылармен қарым - қатынасын тек қана үзбеуге емес, керісінше өнімдерде, бағаларда болып жатқан өзгерістерді хабарлап тұру арқылы нығайтуы тиіс.


Екіншіден, кәсіби маркетолог дағдарыс сату мақсаттарын орындамаудың сылтауы емес екендігін біледі, алайда дағдарыс нәтижелерге кері әсер тигізе алады, бірақ жетік маркетинг стратегиясы арқасында дағдарысқа дейінгі нәтижелерге жетуге болады.

Дағдарыс кезеңінде қаржы өнімдері нарығында тұтынушы ең алдымен сенімділікті, сенім артуға болатын брендті іздейді, сонымен қатар жай және түсінікті шешімдерді оңай табуға болатын өнімді іздейді.

Өткізім мен жарнамаға қатысты тура маркетинг әдістері бірінші орынға шығады (директ мейл, тура сату, онлайн сату), бұл орайда тұтынушымен қарым - қатынас тура құрылады. Тура маркетинг қаржы қызметі секторында дәстүрлі жарнамадан тиімді, себебі, дұрыс сатылым нәтижені тез береді. Бастысы артық кетпеу және мөлшерден тыс маркетинг коммуникацияларын тұтынушы сенімсіздіктің белгісі деп түсіну мүмкіндігінің бар екендігін есте сақтау керек, ал нарыққа белгісіз немесе брендке қатысты нық құрылмаған таңдау туралы бренд коммуникациялары сенімділік тұдырады деуге әлде қайда мүмкін емес.


Үшіншіден, жақсы маркетолог, егер де ол қандай да бір акция өткізем десе, басшылыққа нақты бизнес жоспар қажет екендігін біледі. Көптеген компанияларда маркетинг және жарнама бюджеттерін қысқарту маркетологтарға деген сенімсіздіктен туындайды, себебі олар өткен кезенде ақша жұмсап бірақ нәтиже көрсетпеген. Сондықтан жақсы маркетологтың кем дегенде бір жылға жасалған жоспары болады, ал стратегия шеңберінде әрбір акцияға арналған нақты қаржы есебі болады, мысалы, акция мақсаты, қанша потенциалды клиент табылады, оның нешеүі өнімге ие болады, бүкіл акцияға қанша қаражат қажет, бір клиентті тартуға қанша қаражат керек сияқтылар.

Әрине, кәсіби маркетологтар бюджетті жай ғана есепке алып, кейін оны ұмытып кетпейді. Олар оны әрқашан өздерінің бизнес жоспарларымен салыстырып, түзетулер енгізіп отырады, яғни күнделікті жоспарлаудың құралы ретінде қолданады, егер, мысалы, мамыр айында сатылым аз болса, онда ол неліктен? Маусым айының стратегиясында нені өзгерту қажет? Бұл акцияның бюджетің қайта есептеу болса, онда жалпы бюджетті қайта есептеу емес пе? Тағы да солай.


Төртіншіден, кәсіби маркетолог серіктестің құндылығын есте сақтауы қажет. Өркендеу кезеңінде серіктестермен, өніммен қамтамасыз етушілермен жұмыс жасау оңай. Дағдарыс кезінде стратегиялық серіктестерді сақтап қалу, төлем жағдайларын бірлесе отырып қарастыру, қандай болсын пайда болған дау- жанжалды шешу, бір біріне қосымша мүмкіндіктерді беру маңызды. Мысалы, қысқартылған бюджет жағдайында маркетолог жарнама агентіне тапсырыс беруді азайтады. Бірақ ол агентпен бірігіп дағдарыс кезінде жұмысты белсендірудің жолдарын іздеуі тиіс. Ал байырғы серіктеспен жұмысты тоқтату немесе өрбіп келе жатқан мәселе аясында келіспей қалу - кәсіптіліктің белгісі емес. Ақыры, әрбір жақсы маркетолог барлық дағдарыстардың түбінде аяқталатынын біледі. Дағдарыс кезінде әлсіз, тұрақсыз компаниялар дағдарысқа төтеп бере алмайды, ал дағдарыста бюджетін үрейлі қысқартпай немесе бағаларды көтермей, ойланылған маркетинг стратегиясын іске асырған компаниялар дағдарыстан нарықтың үлкен үлесімен шығады. Тек қана банктердің өнім ұсыныстарын және жарнама көлемін сараптау нәтижесінде, 2009 жыл Қазақстандағы кіші банктер жылы аталмақ.


Бәсекешілер нарықтың ежелгі үлесін жоғалтып және клиенттер үрейлі әрекеттерден қашып жатқан жағдайда (өнімдерден кенет бас тарту, баға безгегі, т.б.), нарықтың әлді ойыншысы сирек мүмкіндікке ие болады. Кімде кімнің осы мүмкіндіктері қазақстан нарығының қаржы қызметінде осы немесе келесі жылы іске асырылса, соның бизнес моделі анағұрлым тұрақты екендігі және қай жерде нағыз кәсіби маркетологтар жұмыс атқаратындығы айқындалады.

8 мая 2009 | Просмотров: 3 294 | Мастер класс | Версия для печати
Материалы по теме:
Әйгілі тақырыптар
  • ЕЭК және Сербия еркін сауда туралы келісімді бекітуді талқылады
  • Елбасы: Қазақстандықтар америкалықтардай биржамен жұмыс істеуді үйренуі керек
  • 2018 жылы өндірілетін уран көлемі белгілі болды
  • Қазақстанның ЕАЭО елдерімен өзара сауда айналымы 28%-ға артты
  • Мемлекет басшысы «Goldman Sachs» компаниясының президенті Харви Шварцпен кездесті
  • Нұрсұлтан Назарбаев Сауд Арабиясының Королі Салман бен Әбдел Әзиз Әл Саудпен телефон арқылы сөйлесті
  • Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 9,75%-ға дейін төмендетті
  • Мемлекет басшысы Америка Құрама Штаттарына ресми сапармен келді